Zaburzenia neurologiczne u szynszyli

Zaburzenia neurologiczne u szynszyli

Objawy kliniczne chorób neurologicznych takie jak: kręcz szyi (head tilt), niedowład kończyn tylnych (hind limb paresis), paraliż (paralysis), drgawki (seizures), osłabienie mięśni (muscle weakness) są powszechnie spotykane u królików domowych, rzadziej zaś u innych gryzoni ( Anna L. Meredith, Jenna Richardson). Ponadto lokalizacja uszkodzeń neurologicznych i postawienie ostatecznej diagnozy, w niektórych przypadkach, może być prawdziwym wyzwaniem dla lekarzy weterynarii pracujących ze zwierzętami egzotycznymi. Wiąże się to z ograniczonymi możliwościami diagnostycznymi czy też ciągle zbyt małą wiedzą na ich temat. Takim przykładem są m.in. objawy neurologiczne wynikające z chorób układu mięśniowo-szkieletowego.

Zaburzenia neurologiczne u szynszyli mają złożoną etiologię i do każdego przypadku należy podchodzić indywidualnie. W diagnostyce różnicowej należy wziąć pod uwagę:

  • Łapczywe spożywanie paszy
  • Przegrzanie
  • Chorobami pasożytniczymi
  • Zatrucie toksynami
  • Urazy
  • Zaburzenia metaboliczne i zwyrodnienia narządów
  • Tło wirusowe
  • Nowotwory (bardzo rzadko notowane na chwilę obecną u szynszyli)
  • Dziedziczne predyspozycje

Łapczywe spożywanie paszy

Ataki drgawkowe pojawiają się często w wyniku łapczywego pobierania karmy. U szynszyli można zauważyć opadnięcie uszu oraz nagłe drgawki podobne do padaczki. Dochodzi do jednostronnych skurczów mięśni, zgrzytania zębami, nagłych ruchów gałki ocznej i omdleń. Po kilku minutach zwierzę zazwyczaj powoli dochodzi do siebie. Mając do czynienia z silnym atakiem, podczas którego szynszyla przestaje się ruszać przez dłuższą chwilę oraz zaprzestaje oddychania – należy szybko interweniować. Należy wtedy wykonać masaż klatki piersiowej imitując oddychanie i rozpocząć sztuczne oddychanie usta-usta, usta-nos szynszyli oraz udać się jak najszybciej do lekarza weterynarii specjalizującego się w leczeniu szynszyli.

Przegrzanie

Miejsce, gdzie trzymane są zwierzęta powinno być odpowiednio wentylowane, aby temperatura nie przekraczała około 21 st. C. Ważne jest też, aby nie dochodziły głośne i niepokojące dźwięki, gdyż szynszyle są z naturami zwierzętami mocno podatnymi na stres.

  • Optimum 18-20 st. C
  • Młode zwierzęta – 12-16 st. C
  • Szkodliwe działanie – temp. powyżej 24 st.

Choroby pasożytnicze

Niektóre pierwotniaki (jednokomórkowe pasożyty) spowodować chorobę zwaną martwiczym zapaleniem opon i mózgu.  Dotknięte chorobą zwierzęta wykazują objawy neurologiczne takie jak drgawki, dezorientacja, pozycja leżącej czy też apatia. Zakażenia na tym tle są bardzo trudne do diagnozowania i na chwilę obecną wykazywane są dopiero w badaniu histopatologicznym mózgu – pośmiertnie.

Objawy towarzyszące:

  • Słaba koordynacja lub jej brak
  • Bezczynność, senność
  • apatia
  • Depresja
  • Utrata apetytu
  • utrata masy ciała
  • trudności w oddychaniu
  • sinica (niebieskawe zabarwienie skóry spowodowane brakiem tlenu w tkankach)
  • ropna wydzielina z nosa (czasami żółta)

Leczenie zazwyczaj jest objawowe i polega na wprowadzeniu antybiotyków i leków przeciwhistaminowych w zależności od objawów. Najlepiej jest zapobiegać zakażeniu pierwotniakami utrzymując higieniczne środowisko życia dla szynszyli. Jedzenie i woda dostarczane dla szynszyli powinna być świeża i wolna od wszelkich zanieczyszczeń.

Zatrucie toksynami

Badania przeprowadzone w Rezerwacie Szynszyli w Chile, wykazały, że szynszyle trzymanie w niewoli tracą instynkt odróżniania pokarmów niejadalnych od jadalnych (M. Teresa Serra Vilalta – Facultad de Ciencias Forestales de la Universidad de Chile).

baccharis articulata
baccharis articulata https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baccharis_articulata_1.jpg

Pasza zadawana szynszylom może posiadać domieszki trującej melasy pochodzącej od roślin  która naturalnie występuje na terenach Meksyku i Ameryki Południowej.  Objawy zależne są od stopnia zatrucia – od biegunek do objawów neurologicznych.  Jeżeli mamy podejrzenie, że zmienną jaką wprowadziliśmy jest właśnie pasza – należy ją szybko wyeliminować.

Mykotoksyny są natomiast toksynami wytwarzanymi przez niektóre gatunki grzybów, będące przyczyną zatruć pokarmowych nie tylko u szynszyli ale też u innych gatunków zwierząt. Rozwijają się one w każdym rodzaju paszy, a przede wszystkim w ziarnach zbóż i zielonce. Związane jest to najczęściej z nieprawidłowym jej suszeniem i przechowywaniem.

Zaburzenia metaboliczne i zwyrodnienia narządów (na przykładzie tiaminy)

Zaburzenia neurologiczne w wyniku niedoborów  tiaminy (witaminy B1) powodują nieprawidłowości w syntezie białek i węglowodanów, oprócz tego powodując nieodwracalne uszkodzenia nerwów obwodowych.  Do objawów należą ruchy maneżowe lub obrotowe , drgawki oraz częściowe lub całkowite porażenie. Predysponowane są osobniki młodociane, szybko rosnące oraz ciężarne samice.

Tło wirusowe

  • wirus limfocytarnego zapalenia opon mózgowych
  • wirus ludzkiej grypy typu A
  • herpesvirus 1 (HSV-1)

herpes1

http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00401-002-0597-6

 

Wszystkie choroby wirusowe u szynszyli w dniu dzisiejszym są nieuleczalne. W przypadku infekcji na tle herpesvirus 1 (HSV-1) można zaobserwować zapalenie spojówek. W kolejnym etapie pojawiają się objawy neurologiczne: dezorientacja, apatia. Wirus ten atakuje opony mózgowe, neurony, siatkówkę, nerw wzrokowy.

Bez względu na to, na jakim tle dochodzi do występowania objawów neurologicznych u szynszyli – są one bezpośrednim zagrożeniem życia zwierząt i nie należy ich bagatelizować. Dodatkowo zwierzęta wykazujące tego typu objawy absolutnie nie powinny być wykorzystywane w rozrodzie. Posiadając zwierzę z takimi objawami należy bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem weterynarii specjalizującym się w leczeniu szynszyli.

 Bibliografia:

Fisher, P.G., Carpenter, J.W. Neurologic and musculoskeletal diseases. in: K.E. Quesenberry, J.W. Carpenter (Eds.) Ferrets, Rabbits and Rodents: Clinical Medicine and Surgery. ed 3. Elsevier/Saunders,St. Louis, MO; 2012:245–256

Keeble, E. Nervous system and musculoskeletal disorders. in: A. Meredith, B.P. Lord (Eds.) BSAVA Manual of Rabbit Medicine. BSAVA, Gloucester, UK; 2014:214–231.

Hollamby, S. Rodents: neurological and musculoskeletal disorders. in: E. Keeble, A. Mredith (Eds.)BSAVA Manual of Rodents and Ferrets. BSAVA, Gloucester, UK; 2009:161–168.

Wilkerson, M.J., Melendy, A., Stauber, E. An outbreak of listerioisis in a breeding colony of chinchillas. J Vet Diagn Invest. 1997;9:320–323.

Chan, K.H., Swarts, J.D., Doyle, W.J. et al, Efficacy of a new macrolide (azithromycin) for acute otitis media in the chinchilla model. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 1988;114:1266–1269.

Wohlsein, P., Thiele, A., Fehr, M. et al, Spontaneous human herpes virus type 1 infection in a chinchilla (Chinchilla lanigera f. dom). Acta Neuropathol. 2002;104:674–678.

de Matos, R. Rodents: therapeutics. in: E. Keeble, A. Meredith (Eds.) BSAVA Manual of rodents and ferrets.BSAVA, Gloucester, UK; 2009:52–62.